Bánh chưng và hoa đào

Năm nay, chúng tôi rất hả hê vì có bánh chưng nóng ăn Tết. Cũng vì năm nay, hai vợ chồng tôi có em bé và có em Oanh sang đây nên Tết thật đông vui và có ý nghĩa. Chứ mấy năm trước, chúng tôi đón Tết trên mạng và điện thoại, mấy anh chị em ngồi uống trà, ăn bánh kẹo trên lab.

Buổi sáng thứ Bảy 17/2/07 (tức mùng 1 Tết Đinh Hợi), hai vợ chồng cùng chị Hằng đạp xe đi chợ, chúng tôi đi chợ 1 lần/ tuần. Oanh ở nhà trông cháu. Sau đúng 5 tháng, tôi mới được đi chợ. Đúng là phụ nữ, luôn thích được đi chợ, mua sắm. Phải chăng đó là thói quen cố hữu từ thời nguyên thủy khi đàn ông săn bắt, đàn bà hái lượm. Trường của chúng tôi nằm trên một dãy núi, cách khu ăn uống gần 1km, cách mấy siêu thị 2-3km, cách trung tâm thành phố 6-7km. Vậy nên chúng tôi cả tuần trên lab, chỉ thứ Bảy và Chủ nhật mới “xuống núi” mua sắm và đi chơi. Quay lại chuyện chợ búa, sau khi mua sắm đồ ăn và đồ dùng cho bé xong, tôi mua một cành đào nhỏ. Ở Nhật hoa dại mọc khắp nơi vào các mùa (trừ mùa tuyết) nhưng hoa trong shops vẫn rất đắt. Mặc dù thích hoa nhưng thỉnh thoảng vào những ngày lễ, kỷ niệm, tôi mới dám mua hoa. Trên đường đi chợ về, chồng hỏi tôi có thích ăn bánh chưng không, khi nhìn thấy những lá tre trên đỉnh dốc. Năm nay là một năm đặc biệt ở Nhật trong vòng mấy chục năm vì tuyết cực ít, chỉ rơi rải rác mấy lần. Mọi năm, mùa đông, chúng tôi phải đi chợ bằng xe bus tròng vòng 3 tháng. Vậy mà năm nay, chúng tôi chưa phải đi chợ bằng xe bus lần nào. Chính vì vậy, vào dịp Tết tuyết bao phủ mọt thứ, chúng tôi không thể thấy được lá tre như năm nay.

Có được lá tre, buổi tối, chồng tối tạo được một cái khuôn bằng bìa cứng. Vì lá tre rất nhỏ so với lá dong ở nhà, nên chồng tôi phải dùng giấy bạc bọc bên ngoài, bên trong là lá tre. Cũng may là chúng tôi còn hơn bát gạo nếp Việt cuối cùng (gạo nếp Nhật chỉ dẻo chứ không có mùi thơm), với đỗ xanh mang từ Việt Nam, tất nhiên là có thịt lợn loại cả nạc cả mỡ nữa (ở Nhật không có thịt lợn nguyên cả bì), chúng tôi gói được 2 chiếc bánh chưng vuông và 1 chiếc bánh dài tí hon (chỉ vừa đủ nồi áp suất). Nấu trong vòng 2 tiếng, mùi bánh chưng thơm nức (nhưng không bằng bánh chưng lá dong). Thế là sáng hôm sau, trong bữa cỗ Tết đầu năm, anh chị em ở Toyama chúng tôi có bánh chưng mới để ăn (đặt mua ở Tokyo với giá 1,700yen/chiec).

Tản mạn chiều 30

Năm nay nhuận hai tháng Bảy âm lịch, và không có 30 Tết. Ngày mai là 29 Tết nên được coi là ngày 30. Đây là cái Tết thứ ba mình xa nhà. Tết Đinh Hợi này ở nhà đang ấm lắm. Thế có nghĩa là hoa đào nở nhiều, sắc kém thắm không đẹp. Đào, quất như vậy bán không được giá, cả người bán và người mua đều không hài lòng. Còn nhớ cái Tết cuối, trước khi mình sang đây, rất lạnh, đào quất và hoa rất đắt. Người kinh doanh cây hoa Tết kiếm lời, người mua kêu đắt nhưng vẫn thoái mái với cành đào, cây hoa chọn được. Rét là đặc trưng của Tết miền Bắc. Mình chưa đón Tết ở miền Nam bao giờ nên không biết Tết giữa trời nắng hơn 30 độ ra sao. Nhưng chắc chắn là nhiều người miền Nam thèm lắm một chút gió Bắc ở nơi đầu Tổ quốc, để chiếc Bánh chưng thêm xanh, để nồi thịt đông thêm chặt, để má bé gái thêm ửng hồng sắc áo len đỏ. Còn nhớ nhiều Tết ở miền Bắc, trời nắng hanh, đi chơi một chút mệt lắm, ăn uống chẳng ngon miệng. Khổ lắm những nhà không có điều kiện, chẳng thể có nồi thịt đông trong ngày Tết, chiếc giò thủ phải ăn nhanh chóng không thì thiu mất. Thôi là đủ cả các món ăn đều đáng lo ngại trong dịp Tết. Và thế là các cơ quan Vệ sinh dịch tễ phải làm việc nhiều hơn. Nói tóm lại, Tết là phải lạnh, miễn là đừng lạnh quá, rét cắt da cắt thịt khiến nhiều cụ già không chịu nổi và nếu Tết có tiếng kèn đám ma thì cả phố, cả làng đều thấy Tết không vui.

Các cụ ví vui như Tết. Đúng vậy. Mặc dù các bậc bố mẹ có vất vả một chút trong chuẩn bị tài chính để sắm sửa Tết nhưng trong lòng họ vẫn rất vui. Họ vui vì Tết là dịp gia đình sum họp, bạn bè gặp gỡ. Họ vui vì mang lại những niềm vui cho bố mẹ và con cái khi bố mẹ và con cái họ nhận được những món quà và những bao lì xì mùng tuổi. Đó là những phong tục rất đặc trưng và không thể thiếu được trong ngày Tết Việt. Ngày Tết mọi người xúng xính trong bộ quần áo mới đi hái lộc, đi chúc Tết. Trong mỗi nhà lại có những thói quen chung và riêng khác nhau. Đó là bữa cơm chiều Tất niên, đó là nồi bánh chưng đỏ lửa, đó là mâm cơm cúng trời đất, đó là đêm Giao thừa, đó là không đổ rác trong ngày đầu năm, đó là bơm nước cho đầy bể và xịt một chút nước hoa lấy may mắn cả năm. Đâu đó ở những làng quê là những gia đình chưa có điều kiện lắm. Tuy nhiên họ vẫn cố gắng dành dụm, chắt chiu từ trước để cho các con có được một cái Tết có ăn có chơi. Và với những người lao động xa nhà thì Tết với họ thật có ý nghĩa. Họ phải xa gia đình hàng năm trời để dạt về các thành phố lớn làm thuê. Có người còn chẳng dám thuê phòng trọ mà ngủ, dù phòng trọ đó nhỏ tẹo và chất ních người, mỗi đêm chỉ phải mất 2-3000 đồng. Vì họ cố gắng để dành tiền cho người thân, gia đình khi họ về ăn Tết. Và vui nhất là những sinh viên ở các tỉnh lẻ được nghỉ để về quê ăn Tết. Với đa số họ, thì gánh nặng cơm áo gạo tiền chưa nhiều nên cái Tết đối với họ thật tuyệt. Theo bản tin mới nhất thì mỗi tiếng, bến xe khách phía Nam xuất 15 chiếc xe khách đi về các tỉnh.

Những ai đã từng sống trên đất Việt và khi xa quê hương thì không thể quên nổi cái Tết ở quê nhà. Chẳng thế mà người dân Trung Quốc và Việt Nam trên khắp nơi trên thế giới đều tổ chức ăn và chơi Tết. Anh chị em Việt Nam chúng tôi ở thành phố Toyama, Nhật Bản có hơn chục người nhưng năm nào cũng tổ chức ăn Tết (nước Nhật ăn Tết dương lịch, ngày nghỉ lễ 4-5 ngày, người ta nói nhập gia tùy tục nên chúng tôi cũng ăn Tết dương). Tết Việt hơi chiu thiệt thòi hơn vì chúng tôi phải đợi đến ngày cuối tuần. Năm nay, cũng rất may là Tết rơi vào cuối tuần. Ở đây chúng tôi cũng có làm các món ăn truyền thống như măng khô, chả giò, thịt đông, năm nay nào may thì có chiếc bánh chưng được để dành trong tủ đá hàng mấy tháng trời. Ôi nhớ và yêu lắm quê hương Việt Nam ơi.